Osamdeset godina Ujedinjenih nacija i pokret nesvrstanih

Dimitrijević, Duško (2025) Osamdeset godina Ujedinjenih nacija i pokret nesvrstanih. In: Srpski godišnjak za međunarodno pravo. Srpsko udruženje za međunarodno pravo, Beograd, pp. 49-96. ISBN 978-86-903836-4-1

Text D.Dimitrijevic-80godinaUNiPokretnesvrstanih1.pdf - Published Version Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial No Derivatives. Download (540kB)

Abstract

Iz osamdesetogodišnjeg istorijskog iskustva, može se zaključiti da su Ujedinjene nacije prošle dugačak put razvoja. Od osnivanja 1945. godine, ova univerzalna međunarodna organizacija nije se značajnije menjala, iako se broj njenih članica skoro učetvorostručio. Svetski poredak se međutim, drastično menjao doživljavajući više uspona i padova. Zbog toga su Ujedinjene nacije svoju polimorfnu strukturu moći morale prilagođavati zahtevima vremena. Na tom putu, one su podsticajno uticale na nastanak i razvoj Pokreta nesvrstanih. Za nesvrstane zemlje Ujedinjene nacije su predstavljale jedinstven i univerzalni politički forum u kojem su mogle razvijati svoje aktivnosti i ostvarivati svoje interese. Svetska organizacija omogućila je nesvrstanima priliku za afirmaciju njihove politike koja je bila antiteza blokovskoj politici sile. Izražavanje solidarnosti nesvrstanih zemalja sa interesima zemalja Trećeg sveta, koje su imale slična istorijska iskustva sa kolonijalizmom i ekonomskom i društvenom zaostalošću, dovelo je do spajanja različitih političkih identiteta. U tom smislu, Ujedinjene nacije su odigrale katalizatorsku ulogu, jer su omogućile približavanje država koje su u procesu dekolonizacije stekle nezavisnost i slobodu od jarma bivših kolonijalnih sila. Delujući pod okriljem svetske organizacije, nesvrstane zemlje aktivno su se uključile u rešavanje najvažnijih globalnih problema. Na taj način, Ujedinjene nacije su postale njihovo značajno uporište, nezamenljiv sistem za ostvarivanje njihovih ciljeva i principa i važan instrument za opravdavanje njihove realne snage u međunarodnim odnosima. Ovo sve ne bi trebalo da čudi, jer su osnovni ciljevi i principi nesvrstanosti bili u skladu sa ciljevima i principima sadržanim u Povelji Ujedinjenih nacija. Kao fundamentalna pravna osnova za međunarodne odnose od kraja Drugog svetskog rata do danas, Povelja Ujedinjenih nacija omogućila je postepeno sprovođenje specifičnih ciljeva i principa Pokreta nesvrstanih. Sposobnost nesvrstanih da kroz sistem Ujedinjenih nacija upoznaju svet sa svojom politikom aktivne miroljubive koegzistencije, ukazivala je na demokratsku osnovu svetske organizacije. Članstvo u Ujedinjenim nacijama imalo je pozitivno dejstvo i na koheziju nesvrstanih zemalja, razvijajući svest o solidarnosti i jedinstvu u rešavanju značajnih međunarodnih problema. Aktivno učešće nesvrstanih u Ujedinjenim nacijama, raslo je uporedo sa povećanjem članstva svetske organizacije. Sa impresivnom i brojčano nadmoćnom glasačkom snagom, Pokret nesvrstanih praktično je uticao na tokove razvoja savremenih međunarodnih odnosa. Sledstveno je od značaja bio i njegov doprinos reformi Ujedinjenih nacija, naročito njegova tri glavna organa – Saveta bezbednosti, Generalne skupštine i Ekonomskog i socijalnog saveta. Iz studije koja sledi, pokazaće se da je ovaj doprinos u izvesnoj meri uticao na reorganizaciju i jačanje samog sistema Ujedinjenih nacija.

Actions (login required)

View Item