Kina kao medijator na Bliskom istoku: slučaj Saudijske Arabije i Irana

Pajić, Nataša (2026) Kina kao medijator na Bliskom istoku: slučaj Saudijske Arabije i Irana. Politička revija, 89 (3). pp. 129-168. ISSN 1451-4281

Text Pajić PR 3 2026.pdf - Published Version Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial No Derivatives. Download (402kB)

Abstract

Sporazum o normalizaciji odnosa Saudijske Arabije i Irana, postignut u martu 2023. godine uz posredovanje Kine, predstavlja značajan diplomatski iskorak Pekinga na Bliskom istoku, naročito ako se ima u vidu dugogodišnje rivalstvo Rijada i Teherana, koje decenijama oblikuje regionalnu bezbednosnu dinamiku. Otuda je predmet rada kinesko posredovanje na Bliskom istoku, analizirano kroz slučaj saudijsko-iranskog sporazuma. Cilj rada je da ispita specifičnosti kineskog modela posredovanja i identifikuje činioce koji su podstakli angažovanje Kine i doprineli postizanju dogovora. Teorijski okvir čine koncepti međunarodnog posredovanja, nemešanja u unutrašnja pitanja i „kreativnogˮ uključivanja. U metodološkom pogledu, kvalitativni istraživački dizajn počiva na strategiji studije slučaja, dok se kao primarna istraživačka tehnika izdvaja kvalitativna analiza sadržaja zvaničnih dokumenata, izjava i saopštenja, izveštaja, medijskih članaka i relevantne akademske literature. Nalazi pokazuju da je kinesko posredovanje kontekstualno uslovljeno i da odražava pokušaj pragmatične adaptacije principa nemešanja kroz „kreativnoˮ uključivanje u rešavanje međunarodnih pitanja. Kineski model odlikuju selektivnost, pragmatičnost, uzdržanost i izbegavanje rizika, uz nastojanje da se ostvari diplomatska vidljivost i napravi jasan otklon od zapadnog intervencionističkog pristupa. Posredovanje između zalivskih rivala ilustruje primenu tog modela u najpovoljnijem okruženju. Ovaj kineski poduhvat nije istisnuo Sjedinjene Države sa Bliskog istoka već je proširio diplomatski prostor za širi upliv Kine. Ipak, uzdržani pristup Pekinga prepušta samim stranama očuvanje sporazuma, uz zadržavanje distance od ishoda. Iako joj je doneo reputacioni dobitak, sporazum na duže staze predstavlja test za Kinu kao posrednika.

Actions (login required)

View Item